De perfecte symboliek

Ineens zag ik het! Ik zag hoe je mensen in beweging zet. Een eenvoudige rondje met een blauw vlak.

Ik zoek daar al zolang naar, eerder als politicus, ambtenaar, adviseur, en nu als maatschappelijk pionier nog steeds. Ik ben eigenlijk al mijn hele leven bezig met de grote kanteling. Hoe wij als mensen meer invloed hebben ons eigen leven. Hoe realiseer je zoiets?

Dat is geen sinecure, wat de overheid maait - met vast goede bedoelingen - ons vaak het gras voor de voeten weg. En het komt vaak voor dat ze het te ingewikkeld maakt waardoor er tien zorgverleners zich met één gezin bemoeien, of ze doet het ronduit tergend verkeerd zoals in Groningen en bij de Toeslagenouders of ze doet het tegen hele hoge kosten. En zoiets geldt ook voor marktpartijen die onder het mom van marktwerking zich achter website verschuilen en onze data exploiteren. Het enige wat we nog doen zo lijkt het, is ons laten verdoven door een eeuwige stroom filmpjes op je smartphone. Al met al is dat ook een motiverend beeld: mensen die hun invloed verloren zijn.

Kunst, Ontwerp en Cultuur is de andere kwaliteit die dan nodig is. Hoe zien we die functie dan terug? Waar manifesteren kunst, ontwerp en cultuur zich in de maatschappelijke beweging om weer invloed te krijgen op ons eigen leven? Ik zie wel praktijken her den der.

Ik denk dan aan Lotte van den Berg. Onder de noemer van Building Conversation creëert zij rituelen en gespreksvormen die inclusiviteit en diversiteit van standpunten en inzichten borgen. Zo voorkomt ze dat groepen in tunnelvisies anderen uitsluiten.

Recentelijk ontmoette ik Natascha Hagenbeek.
Zij is kunstenares en maakte de Whole Commons Catalog voor de Commons. Zij liet zich inspireren door het beroemde Whole Earth Catalog van Stewart Brand. Haar Whole Commons Catalog drukt de kracht van gezamenlijke inspanning uit om samen weer regie te nemen op ons leven.

Op de coverfoto zie je een foto van de aarde vanuit de ruimte. Zo kijken we naar ons zelf. Dat maakt diepe indruk, een gevoel van nietigheid, kostbaarheid, kwetsbaarheid. Dat daalt in. En laat je niet meer los.

In het grote werk dat ik onder de noemer “Constitutie voor de Commons” (de website is binnenkort gereed) ben begonnen, krijgen kunstenaars een belangrijke plek. Ik besef me maar al te goed, na zoveel jaren van duwen en trekken, dat het niet gaat lukken, of in ieder geval veel te langzaam, als we kunstenaars, ontwerpers en cultuurmakers niet in het proces meenemen. We zullen alle energie, van hoofd hart en buik en rechter en linkerhersenhelft moeten benutten. Laat de kunst daar nou heel geschikt voor zijn!
Ik denk dan niet aan kunst als die van de pirouette van de prima ballerina. Ik denk eerder aan kunst dat op een hele simpele manier, misschien wel indirect of onderhuids binnendringt. Zoals die foto van de aarde vanuit de ruimte.